12 angry men

Tối qua xem film 12 Angry Men (1957), một trong những tác phẩm kinh điển của Hollywood. Phim kể về một vụ án một tràng trai trẻ 18 tuổi bị buộc tội giết bố đẻ của mình. Làm chứng cho lời buộc tội là một ông lão sống sống ở dưới căn nhà của hai bố con và một phụ nữ ở toà nhà đối diện. Phiên xử gần như đã kết thúc, 12 thành viên trong đoàn bồi thẩm lúc này họp bàn để thống nhất về tội trạng của chàng thanh niên. Nếu tất cả 12 người đều cho rằng cậu ta có tội, cậu sẽ bị kết án xử tử. Ban đầu cả 11 người, vì những lí do khác nhau đều cho rằng chàng thanh niên đúng là kẻ giết người. Chỉ có một người cho rằng những bằng chứng chưa hoàn toàn thuyết phục. Toàn bộ phim kể về quá trình đấu tranh của người này dẫn đến việc cả đoàn đều cho rằng cậu bé vô tội. Bộ phim đặc biệt ở chỗ gần như toàn bộ cảnh quay chỉ ở trong một phòng nhỏ nơi bồi thẩm đoàn hội họp, nhưng nội dung vẫn cực kì lôi cuốn.

Phim để lại nhiều bài học ý nghĩa. Một trong số đó là:

– Không nên để định kiến hay tình cảm của mình lấn át lý trí khi xem xét sự việc. Trong phim, một vài người khăng khăng cho rằng chàng trai có tội chỉ vì cậu sinh ra và lớn lên ở khu ổ chuột.

– Trách nhiệm và hết mình với việc mình được giao. Làm bồi thẩm viên không phải là nghề nghiệp chính của những người này, họ đều có công việc riêng của mình. Vì thế có người không coi trọng việc thảo luận mà chỉ mong làm sao để nhanh chóng kết thúc công việc để về nhà. Đây là điều hết sức đáng lên án, bởi nó liên quan đến tính mạng và danh dự của một con người. Suy rộng ra, dù đôi khi hậu quả không đến mức nặng như trong phim, khi đã nhận làm việc gì thì nên hết mình làm đến nơi đến chốn.

– Con người hoàn toàn có thể mắc lỗi – đặc biệt khi có liên quan đến trí nhớ. Điều này cũng đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu, đó là trí nhớ của chúng ta không hoàn hảo, nếu không nói là khá tồi. Đôi khi ta cứ khăng khăng rằng một sự việc nào đó đã xảy ra, nhưng thực sự chỉ là do trí tưởng tượng của ta mà thôi. Không tin thì bạn cứ thử nhớ lại xem ngày hôm qua, hôm kia mình đã làm những gì, hay nhớ lại nội dung chính xác của một bài báo vừa đọc gần đây. Bởi vậy đừng quá tin vào trí nhớ của chính mình, cũng như của người khác.

– Con đường đúng đắn để dẫn đến kết luận là dựa trên sự thật. Từ bài học thứ nhất (định kiến) và bài học thứ ba (trí nhớ tồi), cách duy nhất để suy luận là dựa trên sự thât. Đây là phương châm làm việc của Sherlock Holmes, cũng như có liên quan đến suy luận kiểu Bayesian 🙂

– Ngẫu nhiên và xác suất.  Khi suy luận nên dùng đến xác suất để xem xét kĩ càng những khả năng khác nhau. Ví dụ như trong vụ án, bị cáo được xác định là có mua một con dao, và con dao này giống với con dao gây án tìm thấy tại hiện trường. Nhiều người cho rằng đây là sự trùng lặp hiếm xảy ra nên cho rằng bị cáo chính là thủ phạm. Nhưng một người đã đi xung quanh khu phố đó và thấy con dao được bán khá nhiều ở cửa hàng. Hoặc nhiều người cho rằng ông lão nhân chứng không có lợi ích cá nhân gì trong việc buộc tội chàng thanh niên. Nhưng là một người già cô đơn và chưa từng được coi trọng trong cả cuộc đời mình, việc muốn mình là người quan trọng có thể đẩy ông lão tới việc đưa ra những lời khai có phần tưởng tượng không đúng với thực tế.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s